De wereldwijde consumptie van ‘fair trade’ producten groeit jaarlijks met ruim 20 %. Hoe komt dat? En wat biedt de toekomst? Enkele kopstukken deden onlangs hun mening uit de doeken tijdens een debat. We hoorden er opvallende economische afwegingen, maar ook enkele kritische geluiden.
Door Koen Vandepopuliere
Tijdens het debat leerden we wat ‘fair trade’ producten precies zijn. Lily Deforce, Algemeen Directeur Max Havelaar, legde uit dat enkel goederen die aan een aantal strikte voorwaarden voldoen, deze titel kunnen dragen: ze moeten op ecologische wijze zijn geproduceerd, de boeren moeten er minstens een kostendekkende prijs voor ontvangen, de productie ervan moet op sociaal verantwoorde wijze zijn gebeurd (dus bijvoorbeeld geen kinderarbeid) en tenslotte krijgt de coöperatieve, waarvan de boer deel uitmaakt, een extra ‘fair trade’ premie van de firma die de koffie, cacao, het katoen, …, heeft aangekocht. Er wordt immers niet met individuele landbouwers gewerkt, maar met zij die zich in een coöperatieve (met soms tienduizenden leden!) hebben verenigd. Grote plantages worden geweerd; enkel kleine boeren komen in aanmerking. “En dat is ook logisch,” merkte Lily Deforce op. “In armere landen werken de meeste landbouwers op kleine schaal: ze hebben zo’n vier hectaren grond. Vaak moeten ze met minder dan twee dollar per dag rondkomen.” De boerencoöperatie bekostigt met de ‘fair trade’ premie initiatieven die de boerengemeenschap ten goede komen: wegeninfrastructuur aanleggen, zorgen voor elektriciteit en water, scholen bouwen, … Om te controleren of het product onder deze strikte voorwaarden is geproduceerd en verwerkt, worden certificeringorganisaties (zoals Max Havelaar) ingeschakeld. Indien deze vaststellen dat de grondstoffen het ‘fair trade’ label verdienen, krijgt de fabrikant die ze verwerkt (zoals de pralineproducent) het recht om er het Max Havelaar-keurmerk op aan te brengen. Deze moet daarvoor wel een licentierecht betalen. Voor suiker, bijvoorbeeld, is dat 6 eurocent per kilogram, met een minimumbedrag van 2.000 euro.
Sterke groei
In de ‘Week van de Fair Trade’ werd in Antwerpen een debat georganiseerd met (vlnr) Lily Deforce, Tony Won, Patrick De Pelsmaecker, Olivier Marquet en Patrick Installé.
Max Havelaar noteerde in 2008 een forse groei: er werd 10 % meer ‘fair trade’ koffie met het Max Havelaar-keurmerk verhandeld, 13 % meer dito bananen en 49 % meer ‘eerlijke rijst’. In totaal nam de omzet met 30 % toe. In de eerste helft van dit jaar noteerde de certificeringorganisatie 7 % meer verkoop van ‘fair trade’ koffie en bananen, terwijl er 5 % meer rijst over de toonbank ging. Maar er zijn nog meer cijfers: fruitsappen (+13 %), wijn (+20 %), katoen (+32 %), koekjes en chocolade (+40 %). De absolute uitschieter was rietsuiker met +362 %, dit als gevolg van de volledige overschakeling van het Vlaamse suikerbedrijf Candico naar ‘fair trade’. Naar verwachting zal er eind 2009 een totale groei van 20 % worden opgetekend. Dat is wellicht minder dan in 2008, maar het blijven uitstekende resultaten…Tijdens het debat liet Lily Deforce trouwens verstaan dat die laatste twee jaar geen uitzonderingen waren: sedert 2003 werd zelfs een gemiddelde groei van 40 % wereldwijd genoteerd. Bovendien gaat het intussen over ruim 10.000 producten. Hamvraag is dan ook: waarom kopen steeds meer mensen in toenemende mate ‘eerlijke waren’? Een aanzet tot antwoord werd gegeven door Prof. Dr. Patrick De Pelsmaecker, Hoogleraar Marketing aan de Universiteit Antwerpen, en moderator van het debat. Hij liet zich ontvallen dat 80 à 90 % van de marketeers intussen het toenemende belang van waarden als ‘ethisch’ en ‘authentiek’ in hun top-5 van hedendaagse trends vermeldt.
“Sedert 2003 noteert Max Havelaar een gemiddelde omzetstijging van 40 %.”
Gezonde concurrentie?
Niet iedereen gelooft even sterk in het ‘fair trade’ concept. Tijdens het debat kwam één van de critici aan het woord: Patrick Installé, Gedelegeerd Bestuurder van Efico, dat koffie verhandelt. Dit bedrijf was het eerste koffiehandelshuis dat toetrad tot de ‘UN Global Compact’, dat de kans biedt tot ‘maatschappelijk verantwoord ondernemen’ binnen de schoot en volgens de regels van de Verenigde Naties. “In het kader daarvan richtten we onlangs Efico Foundation en Efico Fonds op,” vertelde Patrick Installé. “
De meeste marketeers zijn het erover eens dat waarden, zoals ‘ethisch’ en ‘authentiek’, een steeds belangrijkere rol spelen.
Het eerste ondersteunt een aantal projecten die specifiek tot doel hebben bij te dragen tot gezondheidszorg, onderwijs, voedselvoorziening en milieubescherming binnen de internationale koffiegemeenschap. Elk jaar storten we daartoe minstens 50.000 euro in het Efico Fonds, dat door de Koning Boudewijnstichting wordt beheerd. Een onafhankelijke jury binnen die stichting selecteert welke concrete projecten geld uit het fonds ontvangen. Koffiebranders die bonen kopen die in dat kader zijn geproduceerd, kunnen, mits betaling, het Efico Foundation Label gebruiken. Met dat keurmerk krijgt de consument de garantie dat de meerprijs integraal naar geselecteerde projecten gaat.” Hij benadrukte dat het een vergissing is om ‘fair trade’ producten als enige mogelijke vorm van duurzame producten te zien. Er zijn er nog heel wat andere, die onderling qua opzet behoorlijk kunnen verschillen: Rainforest Alliance, Mayacert, Efico Foundation, Solidaridad, … Binnen de Duurzame Handel concepten acht hij dat van Max Havelaar en verwanten ver van ideaal. Belangrijk struikelblok in het ‘fair trade’ concept is volgens hem dat grote planters worden geweerd. Nochtans geeft één plantage al gauw werk aan driehonderd gezinnen! Hij vindt het niet verantwoord dat deze mensen worden genegeerd. Meer nog: sommige kleine planters die ‘fair trade’ producten leveren, breiden vanaf een bepaalde grootte bewust niet meer uit, gewoonweg omdat ze dan buiten de ‘fair trade’ boot zouden vallen. En als ze arbeiders tewerkstellen, krijgen deze binnen het eerlijke handel concept minder aandacht dan de boer zelf. Hij meldde evenwel met genoegen dat steeds meer actoren beginnen in te zien dat ‘duurzame producten’ meer inhouden dan alleen maar ‘fair trade’.
90 % van de cacao komt op kleine plantages tot stand.
“Zo heeft de Vlaamse Overheid bij haar openbare aanbestedingen intussen haar ‘algemene offerteaanvraag voor de levering van koffie van eerlijke handel’ gewijzigd in een ‘algemene offerteaanvraag voor de levering van koffie van duurzame handel’,” merkte hij op. Kortom: ook tussen de certificaten met nadrukkelijke idealen ontstaat er concurrentie. Zo worden de certificeringorganisaties gedwongen om het eigen concept te perfectioneren. En niet alleen consumenten, maar ook KMO’s kunnen daardoor kiezen in welk label ze het meeste vertrouwen stellen. Maar één ding zal intussen wel duidelijk zijn: opteren voor duurzame producten kan uw omzet sterk doen stijgen!
De zoete smaak van ‘fair trade’
Vroeger waren er tientallen kandijproducenten in België. Intussen is Candico de enige die is overgebleven. De firma voert al langer rietsuiker in uit landen zoals Malawi en Zambia. Hierbij maakte ze met de ‘fair trade’ projecten bij de suikerboeren kennis. “Bij onze bezoeken ter plaatse zagen we wat die extra ‘fair trade’ bijdrage voor de landbouwers doet. En we waren meteen overtuigd van het belang. Vandaar dat we enkele maanden geleden er heel bewust voor kozen om 100 % van onze rietsuiker uit eerlijke handel te betrekken,” vertelt Verkoopsdirecteur Tony Won. Maar Candico baseerde haar overstap eveneens op nuchtere economische overwegingen. Zo bleek dat suiker een product is dat toelaat om zonder veel kosten naar ‘fair trade’ over te schakelen. Ook voor de consument maakt het niet veel verschil: bij een gebruik van drie suikerklontjes per dag kost hem dat op jaarbasis slechts 88 eurocent extra. Van deze meerprijs zal de klant niet wakker liggen, maar de overschakeling kan wel zorgen voor meer verkoop bij een aantal waardegevoelige consumenten. Toen de overstap naar ‘eerlijke suiker’ eenmaal was gemaakt, werd een grootschalige communicatiecampagne opgezet. Tevens kregen de verpakkingen een facelift waaruit duidelijk blijkt dat het om een ‘fair trade’ product gaat: opvallende bamboestengels en (vooral) een in het oog springend Max Havelaar-logo. Candico’s suikers worden intussen in nagenoeg elke Belgische supermarkt verkocht.
“Het is een vergissing om ‘fair trade’ producten als enige vorm van duurzame goederen te zien.”
Related posts:
- Duurzame mobiliteit – De fiets: ideaal voor veel woon/werkverkeer Na een campagne om de fiets als vervoermiddel in de...
Gerelateerde bijdragen mogelijk gemaakt door Yet Another Related Posts Plugin.
Categorie: Articles > Oplossingen
Tags: coöperatieve, Crisis, Duurzame, Fair, Groei, Handel, producten, Trade
